Hava Durumu

Hava, 14 Kasım
Ankara’deki Hava Durumu
+5

Yük.: +14° Düş.: +6°

Nem: 93%

Rüzgar: E - 6 KPH

            Ulus’ta, bir tepe üzerinde, Antik dönem Ankarası’nın en önemli yapılarından olan Augustus Tapınağı’nın batısında yer alır. Cami ile bitişiğindeki türbeden oluşan bir yapı topluluğudur (Resim 38) Doğusundaki tapınak-kilise Erken Osmanlı döneminde medreseye dönüştürülerek Ak Medrese adını almıştır. Haziresi sonradan kaldırılan caminin çevresinde bazı yapı kalıntıları bulunmaktadır. Son yıllarda, bir restorasyon çalışması ile çevre düzenlemesi yapılmıştır.

            Bugünkü haliyle cami 17. yüzyıl sonu-18. yüzyıl özelliklerini yansıtır, ilk yapılışı Hacı Bayram’ın ölümünden iki yıl önce, 1427-28’dir. 15. Yüzyılda Bayramilik Tarikatı'nın dini lideri olan Hacı Bayram, Ankara yakınlarında doğmuştur. İlk yapıldığında küçük boyutlu planlanan cami, şehrin ve özellikle bölgenin nüfus artışı ile birlikte genişletilmiştir. Boylamasına dikdörtgen planlı olan ve önüne sonradan L biçimli bir son cemaat yeri eklenen yapı, doğuda tapınağın duvarına, güneyde Hacı Bayram Türbesi’ne bitişiktir. Caminin sekizgen taş kaideli, silindirik tuğla gövdeli,  iki şerefeli minaresi, türbenin güneydoğu köşesine yerleştirilmiştir. Ayrıca, taş kaide üzerine tuğla kullanılarak inşa edilen yapının tarikat ilişkisi nedeniyle altında çile odaları karşımıza çıkar. Batı cephesinde, tuğla üzerine yazılmış büyük boyutlu yazılar görülür.

            İbadet mekânına;  kuzey cephede  ortada, doğu ve batı cephelerinde kuzeydeki birer kapıyla girilir. Boylamasına dikdörtgen planlı ve tek bölümlü iç mekân, kasetleme tekniğinde ahşap tavanla örtülüdür. Tavanın çevresi, çiçek motifleriyle süslü bir pervazla çevrilidir. Mekanın kuzeyinde ahşap kadınlar mahfili vardır. Kadınlar mahfilinin altında ve özellikle balkon çıkıntısında da aynı pervaz görülür. Tavan ortasındaki çokgen geçmeli büyük altıgen göbek, altı sıra çiçekli şeritle çevrilidir. Aynı göbek daha küçük olarak kadınlar mahfilinin tavanında da yer alır. Doğu duvardaki beş, güney ve batı duvarlardaki ikişer üst pencere sivri kemerli, dıştan alçı şebekeli ve içten vitraylıdır, çevrelerinde kalemişi bitkisel motifler görülür. Pencere üstlerine kadar yenilenen duvarlar, 18. yüzyıl Kütahya çinileriyle kaplıdır. Güney duvarı ortasındaki mukarnas kavsaralı kalıplama tekniğinde alçı mihrap sonradan boyanmıştır. Mihrabı çevreleyen en dış şeritte mukarnas dizisi, 2. ve 4. şeritlerde nesih yazı, 3. şeritte yıldız geçmeler dikkati çeker. Mihrabın batısındaki ahşap Minber sahte kündekâri tekniğindedir. Aynalıklarda, yıldızlar içinde çeşitli çiçek motifleri yer alır. Camideki ahşap üzerine boyama nakışların tümü,  Nakkaş Mustafa tarafından yapılmıştır.

            Camiye güneyden bitişik Türbe'nin, Hacı Bayram Veli’nin ölüm tarihi olan 1429'da inşa edildiği kabul edilmektedir (Resim 39). 1947 yılında büyük ölçüde onarım geçirmiştir. Kare planlı yapı, mukarnas dolgulu pandantiflerle ve üstte üçgen kuşakla geçilen sekizgen kasnaklı bir kubbeyle örtülüdür. Batı cephesinde güneydeki, dikdörtgen çerçeve içinde çift renk mermerle süslü, dilimli kemerli niş içindeki çift renk geçmeli basık kemerli kapıdan yapıya girilir. Güney duvarın batısındaki mukarnas kavsaralı alçı mihrabı sade görünümlü olan  türbenin ahşap kapıları, Ankara Etnografya Müzesi’ndedir. Dış kapısı düz satıhlı derin oyma, iç kapısı sahte kündekâri tekniğindedir. Türbede, biri Hacı Bayram Veli’ye ait sekiz ahşap sanduka bulunur.

            Hacı Bayram Camii ve Türbesi, Ankaralılar için son derece kutsal bir alandır. Cenazelerin büyük bir kısmı bu camiden kalkarken yeni evlilerin de ilk ziyaretlerini yaptıkları önemli bir mekân olma özelliğine sahiptir

            Ankara Büyükşehir Belediyesinin 1986 yılında düzenlemiş olduğu ve Prof. Dr. Raci Bademli ve Abdi Güzer’in kazandığı proje yarışması ; 1992 yılında gerçekleştirilerek “Ulus Tarihi Kent Merkezi Çevre Düzenlemesi” projesi kapsamında Cami çevresine yeni bir düzenleme getirilmiştir.